VỊ XUYÊN ĐÔI BỜ YÊU THƯƠNG

Nhạc và lời: Đinh Tiến Bình

1/ Ai đã đến nơi đây, đặt tên làng  tên núi tên sông, sông khéo chia quê em đôi bờ, bờ bên đông là cha, bờ bên tây là mẹ đất trời bao thiết tha, lung linh giữa đất trời ngàn năm là Vị Xuyên quê em, ơi đôi bờ yêu thương. Bờ bên đông quê em, những tên làng tên núi đẹp sao, đây Linh Hồ Ngọc Linh Ngọc Minh cánh đồng lúa tốt. Đây Trung Thàng Bạch Ngọc vườn cam chín đỏ đang chờ người thương, gọi mùa xuân lại về, pi nọong ơi. Bờ bên tây quê anh, có Nhị Chải núi rừng xanh thắm, có ba phương ruộng nương bậc thang uốn lượn bên nhau,  giữa trái tim quê hương Hà Giang thắm tình ngược xuôi dù đi xa, con tim vẫn tìm về Pì nọong ơi !

2/ Xin mời đến quê em Việt Lâm chè thơm ngát anh ơi. Nghe suối Quảng Ngần reo khúc nhạc, điệu then em còn mới vương vấn bước người đi, đất trời bao thiết tha sông Lô sóng dâng đầy phù sa, chùa Sùng Khành âm vang  tiêng chuông trần thiêng liêng, bờ bên tây quê anh, có nhị chải núi rừng xanh thắm, có ba phương ruộng nương bậc thang uốn lượn bên nhau, giữa trái tim quê hương Hà Giang thắm tình ngược xuôi dù đi xa, con tim vẫn tìm về Pì nọong ơi ! Vị Xuyên hôm nay những phố mới chiều dài chiều rộng, ánh điện sáng lung ling rừng xanh, quê ta từ nay đổi mới, các dân tộc đoàn kết bên nhau, như những bông hoa rừng mùa xuân, niền tin mãi yêu thương, hãy hát lên ơi Pì nọong ơi ! Mùa xuân mới,  bao đẹp giầu. Vị Xuyên ơi! Khát vọng mai sau. Vị Xuyên ơi ... Đôi bờ ... yêu ...  thương../

                              Một số thông tin về huyện Vị Xuyên

     Vị Xuyên là huyện vùng thấp của tỉnh Hà giang, với tổng số diện tích tự nhiên là 1479km². Là huyện miền núi biên giới nằm bao quanh thị xã Hà giang, phí bắc giáp với huyện Quản Bạ, phía nam giáp với huyện Bắc Quang, phía đông nam giáp với huyện Na Hang của tỉnh tuyên quang, phía đông giáp với huyện Bắc Mê, phía tây bắc giáp với Huyện Malipho của tỉnh Vân nam -Trung Quốc, phía tây nam giáp với huyện Hoàng Su Phì, trung tâm huyện lị các thị xã Hà Giang 20km. Có hơn 16 dân tộc anh em với tổng dân số trên 9,5 vạn người. Tòan huyện có 24 xã, thị trấn, trong đó có: 22 xã và 2 thị trấn (có 5 xã biên giới giáp với Trung Quốc, với tổng chiều dài đường biên giới khoảng 36km); có cửa khẩu quốc gia Thanh thủy thông thương với nước bạn Trung Quốc, là nơi giao lưu kinh tế - văn hóa đồng thời còn là vị trí chính trị, an ninh quốc phòng quan trọng của huyện cũng như của tỉnh Hà giang và khu vực phía Bắc. Có trục đường quốc lộ II chạy từ Thanh thủy qua trung tâm huyện lỵ, là tuyến giao thông huyết mạch nối với Hà Nội và đi các tỉnh khác. Có Sông lô đi qua địa phận huyện với chiều dài 70km có diện tích lưu vực tương đối lớn khoảng 8.700km².

Vị Xuyên có hơn 16 dân tộc anh em cùng sinh sống. Với các nhóm ngôn ngữ khác nhau. Đặc điểm văn hóa vừa có những đặc thù, nhưng lại đậm nét đặc trưng tạo nên một kho tàng văn hóa phong phú và hấp dẫn. Mỗi bản làng, địa danh của Vị xuyên, gắn liền với cuộc sống văn hóa từng cộng đồng dân tộc rất rõ nét. Sự phân biệt về văn hóa giữa các tộc người chỉ có thể căn cứ vào các giá trị văn hóa phi vật thể và vật thể trong các hiện tượng văn hóa vật chất chứa đựng những yếu tố tinh thần. Một trong những sắc thái văn hóa sinh động nhất, kỳ diệu nhất là trang phục của các dân tộc, nó chứa đựng những nét văn hóa đặc trưng cho mỗi dân tộc trong cuộc sống cũng như trong các sinh hoạt gia đình và cá nhân (tang lễ, cưới, thờ cúng..). Dân tộc dao đỏ, chiếc khăn đội đầu cô dâu ngày cưới hiển hiện tâm thức tín ngưỡng tổ tiên, khăn vấn hình đầu chó, tục thờ Long Khuyên - Bàn Vương của người Dao. Trên quần áo của phụ nữ mông và Dao, La chí, Pú y, Lô lô, Tày, Nùng ... thể hiện sự khỏe khoắn, khát vọng, có cả sự kín đáo thướt tha với những đường nét hoa văn, họa tiết, thêu tay rất tỉ mỉ, khéo léo, hình hài gần với thiên nhiên, muông thú...

Ẩm thực Vị xuyên là một yếu tố văn hóa vật thể, những món ăn của từng tộc người không chỉ mang lại hương vị riêng mà còn thể hiện được bản sắc thiên nhiên vùng miền gắn liền với cuộc sống con người. Ta đến với những món ăn đầy gợi cmả của dân tộc Tày, Nùng, Dao được chế biến từ cá (cá nướng, luộc, muối chua...) hoặc thịt lợn như khẩu nhục của dân tộc Tày, Nùng, lạp sườn, thịt hun khói, thắng cố của dân tộc Mông, các món ăn chế biến từ ngũ cốc: Mèn mén của đồng bào Mông, cơm lam của người Tày, Nùng, xôi ngũ sắc của đồng bào Dao ... các món ăn không những có giá trị về mặt dinh dưỡng mà còn có cả những kiến thức về y, dược học truyền thống của dân tộc có tác dụng chữa bệnh. Bên cạnh các món ăn, đồ uống cũng phong phú. Các loại rượu đều có hương vị riêng như rượu ngô, rượu thóc Tùng Bá, ngọc Minh.. được ngâm ủ với men được tạo nên từ 5 loại là cây rừng, được trưng cất thuần khiết nên uống rất êm dịu. Với chè Shan tuyết Thượng Sơn, Cao Bồ, Quảng Ngần, Việt Lâm... và ăn tráng miệng cam sành thơm ngọt mới thấy hết được những gì mà con người và thiên nhiên dành cho nhau thật đáng quý.

Văn hóa vật thể, phi vật thể ở Vị Xuyên phong phú về loại hình, đó là các lễ hội, các sinh hoạt cộng đồng, các hình thức văn nghệ dân gian được diễn ra theo kỳ, năm, chủ yếu phản ánh được tín ngưỡng của cộng đồng. Lễ hội cơ bản tổ chức vào mùa xuân (sau tết âm lịch) như Lễ hội Lồng Tồng (xuống đồng) của dân tộc Tày, nùng, lễ hội Gioóng boọc (xuống đồng) của dân tộc Giấy. Hội Sải sán hay gàu tào (đi chơi núi) của người Mông. Tết nhảy (Giàng chảo đao) của người Dao... Mỗi kỳ tổ chức lễ hội và lễ tết đều thể hiện tính tâm linh, là dịp sinh hoạt cộng đồng, kết hợp với các trò chơi dân gian như: Ném còn, đu quay, ném yến, đánh quay, bắn nỏ, phi ngựa, leo núi.. và các hình thức hát sướng, hát giao quyên, hét quan làng của các đôi trai gái dân tộc Mông, Dao, Tày, Nùng ... Những làn điệu dân ca trữ tình của dân tộc tày, nùng như: Then, cọi, sli, lượn hoặc hát Giầu plềnh của người mông. Vị xuyên có nhiều nhạc cụ dân tộc cổ truyền như Đàn tính, khèn đè, kèn lá, đàn môi, sáo trúc, các bộ trống, xoèng, chọe...

Vị Xuyên có nhiều di tích lịch sử với những giá trị văn hóa lớn, chùa Sùng Khánh có lịch sử lâu đời trên 600 năm hiện vẫn còn lưu giữ chiếc chuông đồng trên 700 tuổi, ngoài ra còn có đền Cầu Má, chùa Bình Lâm, đền Nậm Dầu cũng có những nét văn hóa truyền thống lâu đời tạo nên một nét văn hóa riêng của Vị Xuyên. Cùng với các địa danh lịch sử, các danh lam thắng cảnh, hang động tự nhiên với phong cảnh núi non hùng vĩ, quanh cảnh thiên nhiên đẹp (hang Tùng Bá, hang Bản Mào, Núi Tây Côn Lĩnh, hồ Noong, rừng nguyên sinh Minh Tân...) có nguồn nước nóng nổi tiếng Quảng ngần, với khu du lịch nghỉ dưỡng suối khoáng Thanh Hà, có làng văn hóa dân tộc Dao thôn Lùng Tào - Cao bồ...

Vị Xuyên còn có khả năng mở rộng liên kết du lịch Châu Vân Sơn của tỉnh Vân Nam - Trung Quốc, cũng như các tỉnh, huyện khác trong nước như: Lào Cai, Cao Bằng, Yên Bái...